De haren van Napoleon

Op mijn werktafel staat een presse-papier in de vorm van de leeuw van Waterloo. Ik kocht het kleinood voor twee euro op een zondagse rommelmarkt. De leeuw staat op een sokkel en houdt zijn poot op de wereldbol. Het is een replica van de leeuw die bovenaan de heuvel staat in Waterloo. Vooraan vertelt de inscriptie WATERLOO, langs de zijkanten staat de datum: XVIII JUIN MDCCCXV. Op 18 juni 1815 werd Napoleon hier definitief verslagen. Het monster was bedwongen, de strijd gestreden. Het veld werd opgeruimd en de hertog van Wellington bejubeld. Een herdenkingsmonument werd opgericht op een conische piramide met aarde van het slagveld. In 1815 was Pierre-Jacques Goetghebuer 27 jaar oud en gaf als architect les aan de Gentse academie. Na de strijd repte hij zich naar het strijdtoneel om er een plan van te graveren. Deze kaart werd in heel Europa bejubeld en geroemd.

In Waterloo woont een nazaat van Goetghebuer en hij liet met veel trots een klein kistje zien. Daaruit toverde hij een minuscuul papiertje waarin je drie haren kon zien zitten. ‘De haren van Napoleon’, glunderde hij. Een relikwie in de familie, dat samen met een familieportret en een geweer uit die tijd wordt gekoesterd. Een week later zag ik het kleine leeuwtje staan op de rommelmarkt. Als een soort relikwie siert het nu mijn werktafel; het komt waarschijnlijk uit een toeristisch winkeltje van weleer. Het is iets tastbaars, iets dat je kan vastpakken. In het nieuwe museum kan je in een immersieve ervaring de strijd op het slagveld meemaken. Je moet er wel een 3D-bril voor opzetten en je vasthouden aan de balustrade is ook een goed idee. De kogels vliegen je om de oren als je de vijand op je ziet afstormen.

Door onze wereld waart er een onzichtbare vijand, die overal hel en verdoemenis zaait. Die alles op pauze zet, die ons verlamt en onze hoop zwaar op de proef stelt. We beginnen het virus onder controle te krijgen, zeggen virologen. Tot ongenoegen van een minister, die dat voorbarig vindt. Maar wij hebben die hoop nodig. Deze vijand is geen galante ridder op een paard. Het is een minuscuul, maar venijnig kreng, dat ons besluipt en een lichte voorkeur heeft voor oud. Maar ook jong ontsnapt niet.  Af en toe komt er een verhaal binnen van iemand die vrij plots aan het virus sterft. Ik weet dat ik dat beter niet lees, voor mijn eigen gemoedsrust en die van mijn huisgenoten. Gedachten dreigen met mij aan de haal te gaan, mijn hoofd te overmeesteren en mij zonder gevoel voor rede achter te laten, in volle paniek en complete verlamming. Dan heb ik last van tunnelzicht, suizen mijn oren en ga ik in vluchtmodus. Meestal kan ik die gedachten goed de baas. Mijn zelfrelativering is groot genoeg om enig gehypochonder met de nodige humor te lijf te gaan. Maar deze situatie van permanente stilstand is nefast voor alle feestvreugde ter wereld.

Er werd nog nooit zoveel afgeblazen als de voorbije twee weken.

Een grilig schaduwland

De nacht is donker en duurt te lang. Mijn hoofd is leeg, mijn geest doolt vermoeid door het huis. Ik heb vaker nachtmerries en slaap onrustig. Elke keer als ik wakker word, moet ik opstaan en wat water drinken. Het raam in de badkamer wordt verlicht door de gloed van de straatlantaarn tegenover het huis. Er is niemand op straat. In huis hoor ik de ademhalingen van mijn huisgenoten niet, maar ik weet dat ze er zijn en dat maakt een wereld van verschil. Ik ben niet alleen.

Soms blijf ik lezen tot diep in de nacht. Slaapdronken staar ik naar de letters die het verhaal in mijn hoofd ontvouwen, zoals een bloem zacht haar bloemblaadjes opent, langzaam, blad na blad, elk blad nog zacht natrillend. Ik slaak een diepe zucht en staar in dat troostende straatlantaarnlicht naar mijn spiegelbeeld. Ik ben niet alleen. Een citaat van C.S. Lewis valt me in. We read to know we're not alone. Het maakt me altijd rustig. Jack Lewis, zoals hij zich liet noemen, was een getroubleerde ziel die diep over de dingen nadacht. Zijn bekendste boeken zijn de kinderverhalen over Narnia, een wereld die zich achter de wand van een kledingkast bevindt. Ik hoor het citaat altijd met de stem van Anthony Hopkins, die hem in de film Shadowlands vertolkt.

De cijfers lagen vandaag iets lager dan anders, het dodental leek wat minder grimmig. De situatie mag nog niet hoopvol genoemd worden, zegt de wetenschapster met een blik vol hoop. We worden om de oren geslagen met valse of echte berichten over handschoenen dragen, hoe de supermarkt een slagveld geworden is, echte waarschuwingen over stoppen met hamsteren of grenzen proberen over te komen. Mondmaskers zijn er nu gelukkig wel - voorlopig nog genoeg - en dat doet me deugd: de zorg heeft het zwaar op dit moment, veel te zwaar. De einddatum van 5 april komt met aarzelende schreden dichterbij, maar of het genoeg zal zijn, weet niemand. In Nederland wordt het samenscholingsverbod verlengd tot 1 juni. Belgen zitten in het buitenland vast, in die wereldvreemde transitzone van een vlieghaven. Voetbaltrainingen in Engeland houden niet de verplichte afstand van anderhalve meter. Boris Johnson waarschuwt tevergeefs het Shakespearevolk, hier lapt een oude cafébazin de sluiting aan haar laars en langs grenssluipwegen plant men geen bloemen en struiken, maar betonblokken en ijzeren containers.

Zijn dit dan de schaduwlanden? De straat is nog altijd stil, het is dan ook nog maar twee uur. De kat steekt loom de straat over, dit is haar terrein, zij is meester der schaduwen. Waart hier dat virus rond, dat zich als een soort onzichtbare engel der wrake op ons wil storten, om alle plezier en levenslust uit ons weg te zuigen? We hebben het virus bij het nekvel, vertelde een expert op het nieuws. Ik beeld me een monster in dat spartelt en zich uit alle macht probeert los te rukken uit die greep.

Betalen wij nu de prijs voor wat wij op zonnige dagen gedachteloos als oneindig beschouwden?